Ћирилица Latinica
01.03.2021.
Društvo

Sto godina od upokojenja kralja Nikole: Uzor mu bio car Dušan, umro sa željom da bude kralj svih Srba

Autor: Redakcija 11 Ostavite komentar

Na današnji dan navršilo se 100 godina od smrti kralja Nikole Petrovića.

Nikola I Petrović Njegoš (Njeguši, 7. oktobar/19. oktobar 1841 — Antib, Francuska 1. mart 1921) bio je knjaz Crne Gore u periodu 1860—1910. i kralj u periodu 1910—1918. iz dinastije Petrović Njegoš.

Naslijedio je na crnogorskom prijestolu svog strica, knjaza Danila. Za vrijeme njegove vladavine Crna Gora je Berlinskim sporazumom 13. jula 1878, poslije Crnogorsko-turskog rata, dobila međunarodno priznanje i znatno teritorijalno proširenje. Dalja teritorijalna proširenja Crne Gore uslijedila su nakon balkanskih ratova (1912—1913).

Nikola I je reformisao državnu upravu, ustanovio Ministarski savjet, osavremenio vojsku, Opštim imovinskim zakonikom udario temelj pravnom sistemu i otvorio vrata stranim investicijama. Godine 1905. je Nikola I oktroisao Ustav Knjaževine Crne Gore nakon čega je i sazvana Narodna skupština. Nikola je vladao autokratski, zbog čega je u Crnoj Gori stekao brojne neprijatelje. On je lično bio veliki pristalica srpstva i želeo je ujedinjenje Srba i drugih Južnih Slovena. Međutim, bio je ogorčeni protivnik Karađorđevića.

Nekon Majskog prevrata iz 1903. godine i gašenja dinastije Obrenović, poznato je da je knjaz Nikola Petrović širio uticaj na političare iz Kraljevine Srbije. U tom periodu otvoreno je izkazivao pretenzije da bude kralj tzv. Kraljevine Srbije i Crne Gore. U borbi za presto između dinastija Petrovića Njegoša i Karađorđevića na kraju je pobedila dinastija Karađorđević. Pošto je 1918. godine stvorena Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca na čelu sa dinastijom Karađorđević i zvanično je prestalo suparništvo dve dinastije.

U Prvom svjetskom ratu je objavio rat Austrougarskoj. Kraljevina Crna Gora je pružila otpor austrougarskoj invaziji, ali je morala kapitulirati januara 1916.

Kralj Nikola se sa Vladom i Dvorom sklonio u Francusku, u egzil iz kojeg se nikada nije vratio. Poslije završetka rata zbačen je sa vlasti na Podgoričkoj skupštini. Uprkos vojnim (Božićna pobuna i crnogorski komiti koji je potrajao do 1929. godine) i pokušajima crnogorske diplomatije na Pariskoj konferenciji, Crna Gora nije uspjela povratiti svoj međunarodno-pravni suverenitet izgubljen krajem 1918. ujedinjenjem sa Kraljevinom Srbijom.

Kralj Nikola I je umro izolovan u emigraciji, a sahranjen je u ruskoj crkvi u Sanremu, Italija. Njegovi posmrtni ostaci i ostaci njegove supruge kraljice Milene Petrović Njegoš su 1989, uz najviše državne počasti, vraćeni i sahranjeni na Cetinju, u Dvorskoj crkvi na Ćipuru.

Kralj Nikola I ogledao se i u književnosti. Najpoznatiji radovi su mu pjesma Onamo, *namo! i drama "Balkanska carica".

Nikola se rodio u selu Njeguši, odakle je porijeklom vladajuća dinastija Petrović Njegoš. Njegov otac, Mirko Petrović Njegoš je bio čuveni crnogorski vojvoda i stariji brat knjaza Danila, koji nije imao muškog nasljednika. Nikolina majka Stana Petrović-Njegoš bila je rodom iz poznate porodice Martinovića.

Vojvoda Mirko je vjerio svog sina dok je Nikola imao 12 godina za šestogodišnju Milenu Vukotić, kćerku bogatog vojvode Petra Vukotića, bliskog Mirkovog prijatelja sa kim je zajedno ratovao tokom pedesetih godina 19. vijeka. Dvojica prijatelja su odlučila da učvrste prijateljstvo brakom svoje djece.

Nikola, koji je od djetinjstva učen ratničkim vještinama, rijetko je viđao svoju buduću suprugu, pošto je proveo dio svog djetinjstva u Trstu u domu Kustića, iz kog je poticala kneginja Darinka, Danilova supruga i Nikolina strina. Kneginja Darinka je bila veliki frankofil, pa je na njeno insistiranje potencijalni nasljednik poslat na školovanje u Licej Luja Velikog u Parizu.

Nakon Danilovog ubistva u Kotoru 1860. vojvoda Mirko je odbio crnogorski prijesto, pa je knjaževska titula prešla na Nikolu. Nikola je još uvijek bio u Parizu kada je primio vladu 13. avgusta 1860. u 19. godini života. Ubrzo se razbolio od upale pluća i bio je na samrti. Kada se oporavio, odlučeno je da se Nikola i Milena što prije vjenčaju kako bi Crna Gora dobila nasljednika. Milenin otac je otputovao u Sankt Peterburg i obavijestio je ruskog cara Aleksandra II o predstojećem vjenčanju. Vjenčanje je održano u Vlaškoj crkvi na Cetinju u novembru 1860.
 
Crnogorski glavari su dugo vremena smatrali Crnu Goru posljednjim neosvojenim ostatkom srednjovjekovnog Srpskog carstva i centrom oko kojeg će se to carstvo obnoviti. Uspostavljanje autonomne Kneževine Srbije unutar Osmanskog carstva je Crnoj Gori dalo važnog saveznika, ali i rivala za primat u borbi za oslobađanje drugih oblasti naseljenih Srbima. Crna Gora se nalazila na periferiji Balkanskog poluostrva, dok se bogatija i razvijenija Srbija nalazila u centru. Takođe, Beograd je bio bolji izbor za prijestonicu ujedinjene srpske države, od zabačenog Cetinja.

 Medalja za rat sa Turskom 1862.

Odmah po stupanju na vlast kneza Nikole na Cetinje je došao Vuk Stefanović Karadžić, sa porukom srpskog kneza Mihaila Obrenovića Crnoj Gori, o zajedničkim oslobodilačkim aktivnostima protiv Turske. Prvih godina upravljao je uz pomoć i saradnju svoga oca, vojvode Mirka. Nikola je nastavio da pomaže otpor hercegovačkih plemena pod Lukom Vukalovićem, nadajući se da će Crna Gora imati koristi od tog ustanka. Godine 1862. poveo je za oslobođenje Hercegovine prvi rat sa Turskom.

Rat je bio težak za Crnu Goru, jer velike sile nisu podržavale Nikoline ambicije. Turska vojska predvođena Omer-pašom Latasom je 1862. nanijela Crnogorcima težak vojni i politički poraz. Intervencija velikih sila (Francuske i Rusije) je spriječila tursko osvajanje Cetinja. Crna Gora je morala da prihvati jurisdikciju Turske nad nekim djelovima svoje teritorije.

Posljedice ovog poraza su imale veliki uticaj na buduću strategiju Crne Gore.Prije ovog debakla, Nikola je podržavao politiku crnogorske državnosti svoga prethodnika kneza Danila. Sada se okrenuo politikama Petra I Petrovića Njegoša i Petra II Petrovića Njegoša za stvaranje novog srpskog carstva, a sebe je smatrao za legitimnog carskog naslijednika.

„Vjenčavam te srpsko more, sa slobodom Crne Gore“, su riječi knjaza Nikole Petrovića Njegoša nakon što je oslobodio sa svojom vojskom  Bar u januaru 1878. godine.

Na popisu stanovništva 1909. godine u doba Knjaževine Crne Gore, za vrijeme vladavine kralja Nikole,  95.5 odsto građana nacionalno se izjasnilo kao Srbi, a ostatak od 4.5 posto kao Arbanasi (današnji Albanci).

Jednako kao i svi njegovi preci i savremenici, kralj Nikola je veoma naglašeno isticao svoju pripadnost srpskom narodu i srpstvu.

Kralj Aleksndar Karađorđević, bio je unuk kralja Nikole.

Komentari
Вујачић
Вујачић: Био је неспорно мудар владар и мислилац, и Црна Гора треба да је поносна што га је имала. Његово српство је наравно неупитно, али га је сујета на крају уништила и мегаломанија, а то је изгледа усуд наших владара. Сахрањен је са тробојком и задње ријечи су му биле "Да Бог помогне моје несрећне Црногорце". Слава му и хвала!
01.03.2021 08:51
🇲🇪🇲🇪🇲🇪
🇲🇪🇲🇪🇲🇪: Zadnjeg rijeci "Da bog pomogne Crnogorce" ✌️✌️✌️🙏🙏🙏💓🇲🇪💓🇲🇪
01.03.2021 09:17
Daśo
Daśo: Ta ambicija ga je skupo koštala, a sa njim i sve nas zajedno. Tu njegovu megalomaniju ispaštamo i dan-danas, a kako je krenulo i još ćemo dugo.
01.03.2021 09:28
rolls royce
rolls royce: Nekome su bili uzor Nemanjići!Taj lik je nakon rata završio u Latinskoj Americi.Pogodite litijaši o kome se radi?
01.03.2021 10:44
Šestan
Šestan: Redakcijo, a da napisete malo i o tome koje su mu bile izjave povodom srba na kraju svog života koji je proveo u egzilu. Mislim pismeni smo daj malo drugu stranu - onu koja vam ne ide na ruku (spominjete se vi tu kao domaći izdajnici) ili “Jok bree” ...
01.03.2021 15:56
Mirko za Vujacica
Mirko za Vujacica: Jeste VVujacicu, ali trobojkom sa Crnogorskim grbom, a to srpstvo mu je bilo iz interesa, inace sto mu se u ustavu iz 1905 crkva naziva Crnogorska autokefalna crkva, cudno da se ne zove spc, nikako to da mi neko objasni, inace srpska crkva je ukinuta kad i srpska drzava padom Smedereva 1459 obnovili su je Turci 1557 i ponovo je ukinuta 1766 i dobila samostalnost 1879, a pricate o 800 godina autokefalnosti.
01.03.2021 16:20
Micko
Micko: Bravo Sestane, oni pisu samo sto im odgovara
01.03.2021 16:22
Crmnicanin
Crmnicanin: A sto NJegos naziva Nemanjice , Murate i Bonaparte okupatorima CG, Ne haje CG ni za Murate ni za Nemanjice ni Bonaparte, cudno, a njegos srbin, i sto se prilikom prodaje manastira Stanjevici on i glavari potpisuju MI PRIPADNICI CRNOGORSKE NACIJE, orginal CT istoriski muzej CG.
01.03.2021 16:34
Mijo
Mijo: Dobivši Bar i Ulcinj još tada je znao da treba da inkorporira Albance i ostalo ne hrišćansko stanovništvo u Crnu Goru i njen društveno politički život. Pa ste tako još tada imali Perjanike u vojsku CG Albance Muslimane, adjutante društvene mirovnike itd. E sad vidite koliko je on bio bistriji od ovih sad. Nesporno da je bio preambiciozan i to ga kostalo kao i izdaja. Nesporno da je bio autokrata. Ali isto tako je znao sta je postala CG posle ratova i radio na tome da je svi osjecaju kao svoju i vecinsko Hriscansko stanovnistvo i svi ostali. To sto od ovog naseg vecinskog stanovnistva dobar dio vise voli drugu zemlju to je i nase prokletstvo bratsko. A jos nesto moram konstatovati da ima Albanca i Bošnjaka i Hrvata koje ne osjecaju CG kao svoju ali je to jako mali broj u odnosu na ovo moje pravoslavno prokleto dje nas pola ne voli CG. Evo nema DPSa pa nesto ne vidim da se svi sad raduju uspjesima CG vatrepolista i ostalih sportista. Dakle Milo je bio jedan od izgovora, sustina je da se ne voli CG multietnička ovakva kakvu je Kralj Nikola shvatio i jos tada na suzivot upucivao. Nikad se pameti necemo nauciti, jos su nam pridošli ljudi iz bivsih zemlaja SFRJ izbjegli od rata, koji ne razumiju CG i svojom iskljucivoscu i traumama jos vise podgrijavaju. Bojim se losih dana ovdje, boze ne daj jer niko nece dobro proci kao sto nidje niko nije od naroda dobro prosao dje je se rat desio osim politicara.
01.03.2021 19:38
Za Mija
Za Mija: Fantastično si sve objasnio ! Svaka čast ! 👍🏻
01.03.2021 20:35
Majstor Zivota'
Majstor Zivota': Crnogorci na slamarice i uz ognjiste a gospodar na Cetinje i Ljetnjikovce,Crnogorci bez gospodara a gospodar sa 70 miliona tadasnjih dolara po Evropi.Zelio sam da vidim dje je ,,patio,,u Parizu i Antibu i vidio...Da vas zamôlim!!!!!Krsto Zrnov Popovic je iso i u Argentinu i Belgijski pasos imao ali se vratio uz svoj narod i do kraja zakletvu vojnicku i ljudsku ispostovao a Gospodar...Pita nedje Nikola Iva Vranu Martinovica:A nu Ivo pita bih te nesto?Pitaj Gospodaru ako budem znao odgovorit!!!Bili Ivo volio bit na moje mjesto?A NE JA GOSPODARU TAKO MI BOGA!!!A sto Ivo Zaboga?A DJE DA BUDEM DA MI SE TOLIKO CRNOGORACA PENJE NA MAJKU NEDO BOG!!!Pametnome dosta!!!
01.03.2021 21:44
Ostavite komentar
Ime / nadimak:
Komentar:
Izdvajamo
08.02.2021.
20
Krstolomci
03.02.2021.
21
E, moj Saša...
Ћирилична верзија
Pišite nam
Podijelite sadržaj na:
Izdavač:
Srpska narodna čitaonica - Bar