Četnički komandant hodža Husein Rovčanin – musliman koji je branio i krst i polumjesec
PRIREDIO: Ilhan Šabotić
Istorija Drugog svjetskog rata na prostorima nekadašnje Jugoslavije decenijama je bila talac ideoloških narativa, selektivnog pamćenja i politički poželjnih „istina“. Jedna od najviše falsifikovanih i prećutkivanih tema jeste učešće muslimana u Ravnogorskom pokretu i jedinicama Jugoslovenske vojske u otadžbini. Upravo toj temi, sa naučnom upornošću i moralnom hrabrošću, posvetio je svoj rad ugledni istoričar, publicista i istraživač Salih Selimović u knjizi „Muslimani u Ravnogorskom pokretu i jedinicama JVuO 1941–1945“.
Selimović, Srbin musliman iz Sjenice, svojim djelom ruši jednu od najupornijih komunističkih dogmi – da su četnici bili isključivo antimuslimanski pokret i da su zločini nad muslimanskim življem bili pravilo, a ne izuzetak. Istorijska dokumenta, svjedočanstva i konkretni primjeri koje iznosi pokazuju mnogo složeniju, ali i istinitiju sliku rata.
Jedan od najupečatljivijih primjera jeste kapetan Husein Rovčanin (1907–26. april 1944), komandant Komaranskog četničkog odreda u oblasti Brodareva, u Raškoj oblasti. Hodža sa završenom medresom, čovjek duboke vjere i jasnih moralnih načela, Rovčanin se priključio Ravnogorskom pokretu jer je, po sopstvenom uvjerenju, komunistički pokret gušio vjeru – ne samo pravoslavlje, već i islam.
Kapetan Husein Rovčanin spadao je u grupu muslimanskih komandanata JVuO koji su štitili civilno stanovništvo bez obzira na vjeroispovijest. Imao je značajnu ulogu u odbrani limske doline od napada komunističkih jedinica tokom 1943. i 1944. godine. Poginuo je štiteći odstupnicu potpukovniku Pavlu Đurišiću, jednom od najistaknutijih komandanata JVuO.
Ta činjenica sama po sebi ruši tezu o „genocidu nad muslimanima“ kao sistemskoj politici četničkog pokreta. Teško je objasniti kako bi jedan od najviđenijih muslimanskih oficira poginuo braneći odstupnicu komandanta čije se jedinice, prema komunističkoj propagandi, označavaju kao nosioci masovnih zločina nad muslimanskim življem.
Selimović podsjeća i na brojne primjere međusobne zaštite i ljudske solidarnosti. Nakon rata, muslimani su skrivali kapetana Vuka Kalaitovića Kalaita, koji je poginuo 1948. godine. Njegovu suprugu i djecu od odmazde su spasile muslimanke, oblačeći ženu u muslimansku narodnu nošnju, dimije i prekrivajući je feredžom. To su činjenice koje se ne uklapaju u pojednostavljene ideološke šablone, ali upravo zato zaslužuju da budu izrečene i zapamćene.
Naravno, odmazde jesu postojale, ali – kako Selimović naglašava – one su bile usmjerene prije svega protiv muslimanskih ustaša, odnosno pripadnika NDH. Tipičan primjer tog vremena bilo je Gacko, gdje se, prema istorijskim podacima, oko 90 odsto muslimana opredijelilo za ustaški pokret. Izjednačavati te formacije sa muslimanima koji su branili svoja ognjišta u sastavu JVuO predstavlja grubu i namjernu istorijsku manipulaciju.
U svojim javnim nastupima i naučnim radovima Salih Selimović ističe da su muslimani u Ravnogorskom pokretu branili i svoju vjeru i zakletvu Kralju. On iznosi i kontroverznu, ali istorijski argumentovanu tezu da je više od 80 odsto muslimana na ovim prostorima srpskog porijekla, te da su savremeni identitetski inženjerinzi stvorili „sintetičke nacije“, pri čemu je naziv „bošnjak“, kako kaže, turska uvreda, a ne izvorni identitet.
Ovaj istorijski i književni duh sabran je u Seliovićevoj rečenici - „Istina se ne može izmišljati – ona može samo da se otkopa.“
Upravo to Salih Selimović i čini: otkopava istinu koju su decenijama prekrivali ideologija, strah i politička korist. Zato njegova knjiga nije samo istorijsko štivo, već i moralni dokument jednog vremena.
