Sa Samita u Tivtu poslata jasna poruka: Vrijeme je za proširenje Evropske unije

Tivat je juče bio mjesto sa kojeg su evropski lideri poslali snažnu političku poruku o budućnosti Zapadnog Balkana u Evropskoj uniji. Na Samitu EU – Zapadni Balkan, koji je okupio najviše evropske i regionalne zvaničnike, potvrđena je evropska perspektiva regiona, a politika proširenja ponovo je istaknuta kao jedan od ključnih političkih i bezbjednosnih prioriteta Evropske unije u narednom periodu.

Učesnici Samita ocijenili su da trenutni geopolitički trenutak predstavlja priliku koju zemlje Zapadnog Balkana ne smiju propustiti. Istovremeno je naglašeno da će brzina napredovanja ka članstvu zavisiti od sprovođenja reformi, jačanja vladavine prava i usklađivanja sa evropskim standardima, pri čemu je Crna Gora izdvojena kao država koja je najviše odmakla u pristupnom procesu.

Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović, koji je bio domaćin Samita, poručio je da je Crna Gora tog dana „zbližila Evropu i pokazala da joj pripada“.

On je istakao da Samit donosi novu nadu svim državama kandidatima u trenutku kada je politika proširenja ponovo dobila strateški značaj.

„Poslali smo poruku evropskog jedinstva, kredibiliteta i zajedničke budućnosti. Ovaj samit ima značaj koji prevazilazi granice Crne Gore. Važan je za čitav region, ali i za samu Evropsku uniju. Integracija Crne Gore poslala bi snažan signal svim kandidatima da je evropski san živ, da je stvarnost i da se naporan rad isplati“, poručio je Milatović.

Podsjetio je da je evropski put Crne Gore prolazio kroz različite faze, od perioda značajnog napretka do perioda stagnacije, ali da je od 2023. godine postavljen jasan cilj – da Crna Gora postane članica Evropske unije do 2028. godine.

„Sa punim uvjerenjem smatram da je taj cilj realan i dostižan“, kazao je Milatović.

Prema njegovim riječima, proces pristupanja ima tri važne dimenzije. Prva se odnosi na samu Crnu Goru i predstavlja potvrdu nove političke kulture, uspjeha institucija i rezultata dugogodišnjih reformi. Druga je regionalna, jer Crna Gora želi da bude primjer ostalim zemljama Zapadnog Balkana da je evropski put dostižan. Treća dimenzija je evropska, jer bi uspjeh Crne Gore dodatno potvrdio kredibilitet evropskog projekta.

Milatović je zahvalio predsjedniku Evropskog savjeta Antoniju Košti, predsjednici Evropske komisije Ursuli fon der Lajen, kao i svim evropskim i regionalnim liderima koji su prisustvovali Samitu.

Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta poručio je da pristupanje Zapadnog Balkana ostaje jedan od prioriteta Evropske unije.

„EU je zajednica vrijednosti, uspjeha i prosperiteta. Pristupanje Zapadnog Balkana ostaje naš prioritet i zato pozivamo zemlje regiona da nastave usklađivanje sa evropskim politikama i iskoriste trenutni zamah“, kazao je Košta.

On je podsjetio da je prošlog mjeseca započet rad na pristupnom ugovoru Crne Gore, što je, kako je naglasio, posebno značajno jer se nešto slično nije dogodilo još od 2013. godine.

Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poručila je da se region značajno približio Evropskoj uniji i da su teme Samita bile Plan rasta i politika proširenja.

„Zemlje regiona moraju nastaviti sa reformama jer je to investicija u njihovu budućnost. Ako bih ovaj samit opisala sa dvije riječi, to bi bile posvećenost i samopouzdanje. Vjerujemo da Crna Gora može postati naredna članica Evropske unije 2028. godine“, poručila je Fon der Lajen.

Tokom Samita pažnju je privukao i novi francusko-njemački prijedlog koji predviđa postepeno uključivanje zemalja Zapadnog Balkana i Moldavije u rad institucija Evropske unije i prije punopravnog članstva.

Dokument, koji su pripremile Njemačka i Francuska, predviđa uspostavljanje sistema takozvanih „gradivnih elemenata“, kroz koje bi države kandidati postepeno učestvovale u pojedinim politikama i institucijama EU dok istovremeno sprovode reforme.

Predloženo je da predstavnici Zapadnog Balkana i Moldavije dva puta godišnje održavaju zajedničke sastanke sa evropskim komesarima i poslanicima Evropskog parlamenta, kao i da njihovi lideri i ministri učestvuju na pojedinim neformalnim sastancima Savjeta EU i Evropskog savjeta u svojstvu posmatrača, bez prava glasa.

Istovremeno je predviđeno da cijeli proces bude zasnovan na zaslugama i da može biti zaustavljen ukoliko dođe do nazadovanja u reformama.

Komentarišući ovaj prijedlog, Milatović je poručio da je pozicija Crne Gore specifična jer je već započeta izrada pristupnog ugovora, dok je Košta naveo da se razmatra više modela koji bi mogli učiniti proces pristupanja efikasnijim.

Fon der Lajen je naglasila da, bez obzira na model koji bude usvojen, osnovni princip ostaje isti – napredak će zavisiti isključivo od rezultata i sprovedenih reformi.

Njemački kancelar Fridrih Merc poručio je da je evropsko proširenje godinama kasnilo i da Evropska unija mora pokazati veću spremnost za prijem novih članica.

„Ovaj dio Evrope pripada Evropskoj uniji. Već trinaest godina nije primljena nijedna nova država i možemo reći da je Evropska unija napravila određene greške“, kazao je Merc.

On je uoči Samita razgovarao sa Milatovićem i tom prilikom poručio da će Njemačka nastaviti da bude pouzdan partner Crnoj Gori u sprovođenju reformi, posebno u oblastima vladavine prava, jačanja institucija i borbe protiv korupcije.