Visoka korupcija u slučaju "Možura": Test za državu i EU put
Tema vjetroelektrane Možura posljednjih sedmica dominira javnim prostorom u Crnoj Gori, a sve ukazuje da ovaj slučaj prerasta u jedno od ključnih političkih, pravnih i ekonomskih pitanja sa snažnim međunarodnim implikacijama.
Ono što dodatno pojačava značaj čitave priče jeste činjenica da se, prema informacijama koje dolaze iz više izvora, i sa evropskog nivoa očekuje temeljna i kredibilna istraga svih sumnji. U javnosti se sve češće čuju ocjene uglednih stručnjaka iz oblasti energetike, ekonomije i prava da „Možura“ predstavlja potencijalni slučaj visoke korupcije, sa direktnim finansijskim posljedicama po državu i građane.
Posebnu težinu ovim tvrdnjama daje i Milutin Đukanović, predsjednik Odbora direktora Elektroprivrede Crne Gore, koji već drugi put u kratkom roku javno, jasno i argumentovano ukazuje na probleme u ovom projektu. On je nedavno ocijenio da je izgradnja vjetroelektrane na Možuri „slučaj međunarodne korupcije na štetu države“, ukazujući na model po kojem se struja otkupljuje po 96 evra po megavat-satu, dok se građanima prodaje po znatno nižoj cijeni.
Anketni odbor i tužilaštvo: Slučaj postaje test za EU put
Dodatni zamah cijeloj priči daje formiranje skupštinskog Anketnog odbora, na čijem je čelu Dritan Abazović, koji je već zatražio kompletnu dokumentaciju od nadležnih institucija i najavio saslušanja brojnih aktera – kako iz Crne Gore, tako i iz inostranstva.
Potpredsjednik odbora Dejan Đurović naglašava da je rješavanje ovog slučaja od presudnog značaja za zatvaranje pregovaračkih poglavlja 23 i 24, te da „Možura“ predstavlja direktan test kredibiliteta države u procesu evropskih integracija.
Istovremeno, iz Specijalnog državnog tužilaštva saopšteno je da je u toku izviđaj, da se prikupljaju dokazi i da je zatražena međunarodna pravna pomoć, što ukazuje da istraga ima i prekograničnu dimenziju.
Podsjećanja radi, Evropski parlament je još 2019. godine usvojio rezoluciju koja se direktno odnosi na ovaj slučaj, tražeći od Crne Gore efikasnu i nezavisnu istragu.
Od ugovora do afere: Milioni, ofšor kompanije i ubistvo novinarke
Cijela priča oko Možure počinje ugovorom iz 2010. godine, kada je država garantovala otkup struje po cijeni od 96 evra po megavat-satu, čime su, kako se navodi, obezbijeđeni prihodi od čak 115 miliona evra u prvih 12 godina – direktno kroz račune građana.
Nakon toga slijedi složena mreža promjena vlasništva, ofšor kompanija, posrednika i milionskih provizija. Posebno je značajna razlika u cijeni prilikom prodaje projekta – u Crnoj Gori prikazano 3,5 miliona evra, dok je istraga na Malti utvrdila da je stvarna cijena bila 11,3 miliona, što otvara prostor za sumnju na koruptivne tokove od čak 7,8 miliona evra.
Aferu je dodatno internacionalizovalo ubistvo malteške novinarke Dafine Karuana Galicija, koja je istraživala upravo ovaj slučaj i otkrila povezanost sa firmama i političkim vrhom Malte.
Slučaj je doveo i do političkih potresa u toj državi, uključujući pad vlade, što jasno govori o njegovim razmjerama.
Ko stoji iza Možure: Vlasnička struktura i sporne transakcije
Ključni investitor bio je projekat „Možura Vind Park“, u kojem su inicijalno učestvovale kompanije „Fersa“ i „Čelebić“, da bi vlasništvo potom prešlo na ofšor firmu „Cifideks“, a zatim na maltešku državnu kompaniju „Enemalta“.
Prema dostupnim podacima, danas većinski vlasnik je kompanija „Malta Montenegro Wind Power JV Limited“ sa 90 odsto, dok „Enemalta"“ ima 10 odsto vlasništva.
Posebnu pažnju izazivaju i podaci o milionskim provizijama isplaćivanim konsultantskim firmama, od kojih su neke povezivane sa licima bliskim tadašnjim donosiocima odluka, kao i činjenica da su pojedine kompanije uključene u projekat kasnije završile na listama poreskih dužnika ili sa blokiranim računima.
Sve ovo, uz ponovljene javne istupe Milutina Đukanovića i aktiviranje institucija, ukazuje da afera „Možura“ ulazi u novu fazu. Ono što je do juče bila složena i nedovoljno razjašnjena priča, danas postaje centralna tema – ne samo energetike, već i borbe protiv korupcije i evropskog puta Crne Gore.
D. Obradović
