Carigrad očima jednog pesnika (4): Od zlatnog obeliska do Dušanovog carskog sna

PIŠE: Igor Rems

Vitezovi Četvrtog krstaškog rata, 13. aprila 1204 godine zauzeli su Carigrad, spalili ga i skoro potpuno opljačkali.

Na jednoj od fotografija koje možete vidjeti ovdje se vidi Konstatinov obelisk.

Obelisk je napravljen od grubo tesanih kamenih blokova. Tačan datum prve izgradnje je nepoznat, ali ga je u 10. veku temeljno obnovio car Konstantin VII.

Prvobitno je bio visok 32 metra i kompletno prekriven pločama od pozlaćene bronze koje su prikazivale pobede cara Vasilija I Makedonca. Na vrhu se nalazila sfera, zbog čega je sijao na suncu i upoređivan sa Kolosom sa Rodosa. Kada su Latini zauzeli grad, krstaši su skinuli i pretopili sve pozlaćene bronzane ploče misleći da je u pitanju čisto zlato.
Na njemu se i danas vide rupe koje su pridržavale pozlaćene ploče.

Grad je postao prestonica Latinskog krstaškog carstva, gde je ekonomska dominacija prešla na Mlečane. U Carigradu je došlo do neobične podele crkava između katoličke i pravoslavne crkve. Od 300 crkava u gradu, približno 250 su zadržali pravoslavni, sedam je pripalo Mlečanima, oko 30 Francuzima, a dve su postale carske crkve. Bilo je i crkava koje su zajednički koristili i pravoslavni i katolici.

Prestonicu Latinskog carstva pogodili su finansijski problemi njenih vladara koji su bili rasipni i nisu mnogo marili ni za stanovništvo ni za sam grad. Gradska izgradnja je prestala, a njeni zidovi su samo delimično popravljeni. Grad je vodio koliko toliko obnovu crkava ali podizanje novih na mestima postojećih je bila retkost. Međutim, umetnost knjiških minijatura je sačuvana u gradu a i delo trubadura stiglo je do Carigrada.
U julu 1261. godine, Vizantinci, uz podršku Đenovljana, povratili su grad i vlast je ponovo prešla na vizantijsku dinastiju Paleologa.

Do sredine 14 veka, Carigrad je ostao glavni trgovački centar, a zatim je postepeno propadao, a ključne pozicije u gradu zauzeli su Mlečani i Đenovljani.

Dušan Silni i Carigrad

Putevi Carigrada i srpskog vladara Dušana Silnog ukrštaju se u 14 veku.
Oko 1314. godine, nakon pobune njegovog oca Stefana Dečanskog protiv kralja Milutina, Dušan je kao dečak zajedno sa porodicom bio poslat u Carigrad.

Tamo je upoznao vizantijsku kulturu, opismenio se i naučio grčki jezik. Stupanjem na srpski tron Dušan je znatno proširio teritoriju Srbije, povratio je Makedoniju, Epir i Tesaliju, i pouzdano je težio da preuzme Carigrad koji je lagano propadao. Stvaranjem novog srpsko - grčkog carstva, svestan nadolazeće opasnosti, car Dušan je hteo da pruži otpor velikoj sili koja je lagano stupala sa Istoka na istorijsku pozornicu.

Međutim, u tome ga je sprečila iznenadna smrt 20. decembra 1355. godine, dok je sa vojskom kretao u pohode prema vizantijskoj prestonici.

Od kraja 14. veka pa nadalje, Osmanliji su više puta pokušavali da zauzmu Carigrad. Nakon izgradnje tvrđave Rumeli od strane sultana Mehmeda Osvajača 1452. godine, sudbina grada je bila zapečaćena i 29. maja 1453. godine, nakon duge opsade, grad je pao.

Carigrad je postao prestonica nove države - Osmanskog carstva.